Cách xử lý khi xảy ra cháy: Hướng dẫn từng bước để bảo vệ tính mạng và tài sản

Vì sao 5 phút đầu tiên là “thời gian vàng”?

Phần lớn các vụ cháy đều bắt đầu từ một nguồn lửa nhỏ. Nếu được phát hiện sớm và xử lý đúng cách, đám cháy có thể được khống chế trước khi lan rộng.

Tuy nhiên khi ngọn lửa phát triển, nhiệt độ tăng rất nhanh, khói và khí độc lan ra toàn bộ không gian. Thực tế, trong nhiều vụ cháy, khói và khí độc là nguyên nhân gây tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng, không phải ngọn lửa trực tiếp.

Chính vì vậy, điều quan trọng nhất không phải là cố gắng cứu tài sản, mà là đảm bảo an toàn tính mạng.

Bước 1: Giữ bình tĩnh và báo động ngay

Ngay khi phát hiện cháy:

• Bình tĩnh đánh giá tình huống.
• Hô lớn “Cháy! Cháy!” để cảnh báo mọi người.
• Kích hoạt hệ thống báo cháy nếu công trình có lắp đặt.
• Gọi ngay số 114 hoặc sử dụng ứng dụng Báo cháy 114 để thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.

Khi gọi 114, cần cung cấp:

• Địa chỉ chính xác.
• Loại công trình.
• Khu vực đang cháy.
• Có người mắc kẹt hay không.
• Số điện thoại liên hệ.

Không nên cúp máy khi chưa được tổng đài viên xác nhận đã nhận đủ thông tin.

Bước 2: Ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn

Nếu đám cháy mới phát sinh và bạn có thể tiếp cận cầu dao điện một cách an toàn:

• Ngắt nguồn điện khu vực xảy ra cháy.
• Nếu nghi ngờ rò rỉ gas, khóa van gas nếu việc này không khiến bạn đi vào vùng nguy hiểm.

Không cố tiếp cận cầu dao hoặc van gas nếu lửa hoặc khói đã bao trùm khu vực.

Bước 3: Chỉ chữa cháy khi đáp ứng đủ điều kiện an toàn

Bạn chỉ nên chữa cháy ban đầu khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

• Đám cháy còn nhỏ.
• Chưa lan rộng.
• Chưa có nhiều khói.
• Có sẵn phương tiện chữa cháy phù hợp.
• Có lối thoát phía sau.
• Bạn đã được hướng dẫn hoặc biết cách sử dụng bình chữa cháy.

Nếu bất kỳ điều kiện nào không đảm bảo, hãy ưu tiên thoát nạn và chờ lực lượng chuyên nghiệp.

Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy

Quy trình cơ bản:

• Bước 1: Mang bình đến gần đám cháy nhưng vẫn giữ khoảng cách an toàn.
• Bước 2: Rút chốt an toàn.
• Bước 3: Hướng vòi phun vào gốc lửa, không phun vào ngọn lửa phía trên.
• Bước 4: Bóp cò và quét ngang để phủ kín vùng cháy.

Sau khi lửa tắt, tiếp tục quan sát để phát hiện nguy cơ bùng cháy trở lại.

Khi nào phải dừng chữa cháy và thoát nạn?

Hãy dừng ngay việc chữa cháy nếu:

• Khói trở nên dày đặc.
• Không còn nhìn rõ lối thoát.
• Nhiệt độ tăng nhanh.
• Lửa lan sang nhiều khu vực.
• Có tiếng nổ.
• Bình chữa cháy đã hết tác dụng.

Không có tài sản nào quan trọng hơn tính mạng.

Kỹ năng thoát nạn khi có khói

Nếu khói đã xuất hiện:

• Di chuyển theo lối thoát hiểm gần nhất.
• Cúi thấp người hoặc bò sát sàn nếu khói dày đặc.
• Nếu phải đi qua khu vực có khói, có thể dùng khăn hoặc vải che mũi, miệng để hỗ trợ trong quá trình di chuyển, nhưng không coi đây là biện pháp bảo vệ hoàn toàn khỏi khí độc.
• Không sử dụng thang máy khi xảy ra cháy.
• Đóng cửa phía sau nếu có thể để hạn chế cháy lan.

Nếu bị mắc kẹt trong phòng:

• Đóng kín cửa.
• Dùng khăn hoặc vải chèn các khe cửa nếu có điều kiện.
• Ra ban công hoặc cửa sổ nếu an toàn.
• Gọi 114 và thông báo chính xác vị trí của mình.
• Ra tín hiệu cho lực lượng cứu nạn bằng cách vẫy khăn sáng màu hoặc hô lớn khi có người bên ngoài.

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh

Quay lại lấy tài sản

Nhiều trường hợp thương vong xảy ra do quay lại lấy giấy tờ, điện thoại hoặc tiền bạc.

Dùng thang máy

Mất điện hoặc khói xâm nhập có thể khiến người bên trong bị mắc kẹt.

Mở cửa khi cửa đang rất nóng

Nếu tay nắm cửa hoặc cánh cửa nóng bất thường, phía bên kia có thể đang có lửa.

Đổ nước vào đám cháy điện

Nếu chưa cắt điện, việc dùng nước có thể gây nguy cơ điện giật.

Hoảng loạn

Sự hoảng loạn khiến con người dễ đưa ra quyết định sai lầm, làm tăng nguy cơ thương vong.

Một số tình huống thường gặp

Cháy bếp dầu hoặc chảo dầu

Không đổ nước trực tiếp vào chảo dầu đang cháy.

Nếu có thể thực hiện an toàn, hãy tắt nguồn nhiệt và dùng nắp kim loại hoặc chăn chữa cháy để phủ kín nhằm làm giảm nguồn oxy.

Cháy thiết bị điện

Ngắt điện nếu thực hiện được an toàn.

Sử dụng bình chữa cháy phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất và đặc điểm đám cháy.

Cháy bình gas

Nếu van gas còn tiếp cận được an toàn, khóa van ngay.

Nếu ngọn lửa đã lớn hoặc có nguy cơ nổ, nhanh chóng sơ tán và gọi 114.

Chuẩn bị trước để giảm thiểu rủi ro

Mỗi gia đình nên:

• Trang bị bình chữa cháy phù hợp.
• Lắp đầu báo khói tại các vị trí cần thiết.
• Chuẩn bị đèn chiếu sáng sự cố khi phù hợp.
• Xây dựng phương án thoát nạn cho cả gia đình.
• Hướng dẫn trẻ em biết cách gọi 114.
• Kiểm tra định kỳ hệ thống điện và thiết bị điện.
• Không để vật cản trên lối thoát hiểm.

Đối với doanh nghiệp, cần thường xuyên kiểm tra hệ thống báo cháy, chữa cháy, tổ chức diễn tập và bảo trì theo quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tự chữa cháy?

Chỉ khi đám cháy còn nhỏ và bạn có thể thực hiện an toàn.

Khi nào phải gọi 114?

Ngay khi phát hiện cháy hoặc nghi ngờ đám cháy có nguy cơ vượt quá khả năng xử lý tại chỗ.

Có nên dùng thang máy để thoát hiểm?

Không. Hãy sử dụng cầu thang bộ hoặc lối thoát hiểm được thiết kế cho tình huống khẩn cấp.

Khăn ướt có giúp chống khói độc hoàn toàn không?

Không. Khăn chỉ có thể hỗ trợ phần nào trong quá trình di chuyển. Biện pháp quan trọng nhất vẫn là nhanh chóng thoát khỏi khu vực có khói và đến nơi an toàn.

Không ai mong muốn xảy ra cháy, nhưng việc chuẩn bị kiến thức và kỹ năng ứng phó sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.

Hãy ghi nhớ ba nguyên tắc quan trọng:

• Báo động và gọi 114 ngay khi phát hiện cháy.
• Chỉ chữa cháy khi bảo đảm an toàn.
• Ưu tiên thoát nạn, không đánh đổi tính mạng để bảo vệ tài sản.

Một hệ thống PCCC được đầu tư đúng cách, cùng với việc kiểm tra, bảo trì định kỳ và tập huấn kỹ năng cho người sử dụng sẽ luôn là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và giảm thiểu hậu quả do cháy, nổ gây ra.

Chúng tôi cung cấp giải pháp toàn diện về phòng cháy chữa cháy, từ tư vấn, cung cấp thiết bị, thiết kế, thi công đến kiểm tra và bảo trì hệ thống PCCC cho gia đình, doanh nghiệp và các loại hình công trình. Đầu tư cho PCCC hôm nay chính là bảo vệ con người và tài sản cho ngày mai.